AYSEL BİLGESU SANCAR

İletişim

İlk Bakışma!

Bebeğinizle kurduğunuz o ilk bakışmalar, onun sadece kalbini değil zihnini de besliyor!

Aysel Bilgesu Sancar

Bir bebeğin sosyal dünyayı anlama yolculuğu, onun en temel gelişim alanlarından biridir. Duyguları okuyabilme, ilişkiler kurabilme, başkalarının niyetlerini anlayabilme ve sosyal ipuçlarını yorumlayabilme becerisi – yani sosyobilişsel gelişim – büyük ölçüde bebeğin çevresi ile kurduğu ilişkiden şekillenir.

Peki ebeveynler bu süreçle nasıl bir rol oynar?

Bu süreçteki kritik değişken, anne duyarlılığı (maternal sensitivity) olarak karşımıza çıkar [1,2].

Ainsworth’un tanımıyla duyarlılık; bebeğin sinyallerini doğru algılama, yorumlama ve uygun/zamanlı yanıt verme kapasitesidir [2]. Sadece ihtiyaçları karşılamaktan öte, bebeğin içsel durumunu anlama ve buna uyumlanmadır.

Bebeğin sinyallerini (ağlama, gülümseme, beden dili) fark etmek, doğru yorumlamak ve uygun, zamanında karşılık vermekten oluşan bir dans gibidir [2].

Günlük hayatta, bebeğinizin çıkardığı sesleri yansıttığınızda, ona “Seni duyuyorum” derken, sıkıntısını fark edip sakinleştirdiğinizde, “Yanındayım, güvendesin” mesajı verirsiniz. İlgi alanını takip edip onunla konuştuğunuzda, “Senin dünyanı merak ediyorum” demiş olursunuz [2,3].

Bu küçük ama tutarlı etkileşimler, bebeğinizin zihninde şu temel inancı oluşturur:

Benim duygularım anlaşılıyor.

İletişim kurmak güvenli.

Dünya tahmin edilebilir ve güvenli bir yer.

Bir diğer çarpıcı bulgu ise: Biz insanların sosyal etkileşime olan hassasiyeti o kadar güçlüdür ki bu bebeklikte dahi fiziksel sınırları aşar!

Literatüre göre [4], doğuştan görme sınırlılığı olan bebekler, ebeveynlerinden gelen yüz ifadeleri gibi görsel ipuçlarına sınırlı erişimleri nedeniyle bazı alanlarda sosyobilişsel gelişim geriliği gösterebilmektedir. Ancak, yeni araştırmamız [5] gösteriyor ki: görme sınırlılığı olan bebekler, görme yetisine sahip bebeklerle benzer düzeyde sosyal etkileşim başlatmayı amaçlayan sesler ve jestler kullanma eğilimi göstermiştir. Bu bulgu, sosyal bağ kurma ihtiyacımızın ne kadar derin ve biyolojik kökenli olduğunu desteklemektedir.

Dolayısıyla, bebeğinizin sosyobilişsel gelişimini desteklemede esas olan, mükemmeliyetçi bir tutum değil, Winnicott’ın “yeterince iyi ebeveynlik” (good-enough parenting) kavramına uygun, sürekli ve duyarlı bir varlık göstermektir [6].

Bebeğinizle kurduğunuz her bağ, onun sağlıklı bir zihin yapısı inşa etmesine yardım eder.

Unutmayın! Mükemmel olmak değil orada ve duyarlı olmak önemlidir.

Kaynakça
  1. Ilyka, D., Johnson, M. H., & Lloyd-Fox, S. (2021). Infant social interactions and brain development: A systematic review. Neuroscience and biobehavioral reviews, 130, 448–469. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2021.09.001
  2. Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation. Lawrence Erlbaum.
  3. Ulutaş, A., Aksoy, A. B., & Çalışkan, Z. (2016). Anne-bebek etkileşimi. Annals of Health Sciences Research, 5(1), 38-44.
  4. Hatton, D.D., Schwietz, E., Boyer, B., Rychwalski, P. (2007). Babies Count: the national registry for children with visual impairments, birth to 3 years. J AAPOS, 11(4), 351-5. doi: 10.1016/j.jaapos.2007.01.107. PMID: 17689825.
  5. Capelli, E., Guida, E., Mulé, G., Sancar, A.B., Torterolo, E.L.M., Signorini, S., Carraro, L., Ghiberti, C., Turati, C., Provenzi, L.(2025). Auditory social cognition precursors in 12-month-old infants with visual impairment: A preliminary study. Res Dev Disabil, 16;165:105106. doi: 10.1016/j.ridd.2025.105106. PMID: 40961867.
  6. Winnicott, D. W. (1953). Transitional objects and transitional phenomena; a study of the first not-me possession. The International Journal of Psychoanalysis, 34, 89–97.

Bu Yazıyı Instagram’da Gör

Yorum bırakın